Scroll omlaag naar inhoud

Bij de woningbouwopgave lijken we vooral over steden te praten. Terwijl het platteland juist meer en meer in trek is. In Krasse Kernen is onderzocht hoe innovatieve woonmilieus, met oog voor gebiedswaarden, bij kunnen dragen aan de vitaliteit en renaissance van het platteland. De Drentse gemeente Westerveld is hiervoor het onderzoeksgebied.

De woningbouwopgave voor de gemeente wordt geschat op zo’n 800 woningen tot 2030: een toename van 9% in het aantal woningen. Alhoewel de komst van nieuwe woningen en inwoners de voorzieningen en leefbaarheid in de dorpen kan versterken, is het tegelijk de vraag hoe deze verdichting zich verhoudt tot de ruimtelijke kwaliteiten van de gemeente, de dorpen en het landschap. 

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Dorpspaspoorten
Aan de hand van een gebiedsanalyse en dorpspaspoorten zijn de kenmerken van de 26 kernen en het buitengebied inzichtelijk gemaakt. Het gebied is rijk aan ruimtelijke kwaliteiten, die de basis vormen voor de door bewoners gewaardeerde woonomgeving. Denk aan natuurgebieden, aardkundig waardevolle essen, werelderfgoed en beschermde dorpsgezichten. Deze kwaliteiten zijn vastgelegd in beleid en vormen in meer of mindere mate restricties voor de groei en ontwikkeling van de dorpen.

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Ruimte met oog voor kwaliteit
Door middel van 8 uitgewerkte ruimtelijke recepten, toont de studie aan dat er binnen de ruimtelijke restricties nog veel mogelijk is en waardevolle woonmilieus kunnen worden gerealiseerd. Waarbij naast het versterken van de gebiedswaarden ook wordt geanticipeerd op het stutten van het lokale voorzieningenniveau, demografische ontwikkelingen als vergrijzing en de specifieke woonbehoeften van bijvoorbeeld startes en senioren.

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Visie
De visie op het ontwikkelen van woonmilieus bestaat uit zes kernpunten. Deze richten zich op behoud en versterken van landschap en erfgoed, anticiperen op demografische ontwikkelingen, versterken van de sociale cohesie, stutten van de voorzieningen, een adaptieve woningvoorraad en een vitaal agrarisch buitengebied. De visie is ruimtelijk uitgewerkt in 8 recepten voor woonmilieus, vastgesteld op basis van twee drijvende krachten. Dit zijn de mate van aanwezigheid van ruimtelijke restricties enerzijds en anderzijds het voorzieningen niveau. Wanneer beide tegen elkaar worden afgezet ontstaat een spectrum van recepten voor woonmilieus die vervolgens gekoppeld kunnen worden aan de kernen en plekken in het gebied.

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Recepten voor woonmilieus van de toekomst
De uitgewerkte recepten voor woonmilieus variëren van nieuwe dorpsranden (L) tot inbreiding op (bedrijfs)terreinen en binnendorpelijk verdichten (M), tot de kleinere schaal van optoppen en transformeren van gebouwen (S), het verdichten van linten en het splitsen van woningen (XS). Elk recept toont hoe de woningbouwopgave gekoppeld kan worden aan de plek (woningtypen, dichtheid, schaal), landschap en ruimtelijke kwaliteit (landschapsbouw, groen, water), duurzaamheid en circulariteit (voedsel, materiaal, water, grondstoffen, energie) en de verbinding met de bestaande kernen (routes, voorzieningen, sociale cohesie).

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Keuzemenu: perspectief op de opgave
De recepten zijn o.b.v. kengetallen doorgerekend en beoordeeld op haalbaarheid. Hiermee is inzicht verkregen in de theoretische mogelijkheden in woningaantallen per recept en de geschatte ontwikkelruimte per kern ten aanzien van inbreiding en uitbreiding. Zowel met grootschalige als kleinschalige recepten kan een waardevolle bijdrage worden geleverd aan de woningbouwopgave. Waarbij tegelijk de kwaliteiten van het landschap en de dorpen worden versterkt. Op basis van het keuzemenu van recepten kan een langetermijnvisie worden ontwikkeld voor woningbouw. Het onderzoek biedt daarmee aanknopingspunten voor te maken beleidskeuzes en het actualiseren van de gemeentelijke woonvisie.

Het ontwerpend onderzoek is mogelijk gemaakt door subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie, in het kader van de Voucherregeling Ruimtelijk Ontwerp – Vitale dorpen en Steden.

Jaar: 2021
Type: regionale visie, ontwerpend onderzoek, landschap en stedenbouw
Partner: gemeente Westerveld
Omvang: ca. 283 km2 studiegebied
Status: onderzoek afgerond