Scroll omlaag naar inhoud

De Belgische Kalmthoutse Heide is een 42 meter hoge landmark rijker. Een team van NOHNIK, Bureau Bouwtechniek en Ingenieursbureau ABT ontwierp een elegante constructie van staal en hout die boven het uitgestrekte natuurgebied uit torent. Wandelaars krijgen vanaf twee platforms een indrukwekkend vergezicht over de ‘Vlaamse steppe’. Het ontwerp kenmerkt zich door een spectaculaire eenvoud, dienend aan het landschap van de Kalmthoutse heide, met een comfortabele werkplek voor de brandwachters en een dynamisch uitzicht op de natuur.

Betere bescherming van de natuur tegen branden
De Kalmthoutse Heide maakt deel uit van het Belgisch-Nederlandse Grenspark Kalmthoutse Heide. De kracht van dit gebied is de grote diversiteit aan landschappen, natuur en het cultuurhistorisch erfgoed. De nieuwe brandtoren levert een wezenlijke bijdrage aan de bescherming van deze waarden. In 2011 werd 600 hectare natuur verwoest door een grote bosbrand. De oude brandtoren bleek te klein, kwam amper boven de bomen uit en het ontbrak aan goede communicatiemiddelen met de hulpdiensten. De gemeente Kalmthout, Agentschap Natuur en Bos en telecomoperator van de hulp- en veiligheidsdiensten ASTRID, namen daarom het initiatief tot de bouw van een nieuwe toren. De toren is er in eerste plaats voor de veiligheid, maar maakt daarnaast de bijzondere kwaliteiten van het gebied beter beleefbaar voor recreanten en toeristen.

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Dynamische vakwerkconstructie
De basis van het ontwerp wordt gevormd door een bijzondere stalen vakwerkconstructie die is opgebouwd uit meerdere driehoeken, in een mos-grijze kleur. Het vakwerk is verdeeld in gelijke segmenten van steeds 6 meter hoog. Door de segmenten op een regelmatige manier ten opzichte van elkaar te verdraaien ontstaat een dynamisch beeld. Vanuit elke hoek is het silhouet van de toren daardoor anders. 

copyright NOHNIK architecture and landscapes

Houten kern met penrose-achtig trappennetwerk
Binnen de stalen vakwerkconstructie vormen de trappen en platformen een houten kern die contrasteert met het stalen vakwerk. De trappen zijn afwisselend in alle windrichtingen georiënteerd. Het dynamische beeld dat dit oplevert doet denken aan de penrose-trappen van Esscher. De route naar boven is een belevenis op zich. Hierdoor ontstaan voor de toerist steeds wisselende uitzichten op de omgeving en kan het natuurschoon goed worden ervaren.  

De borstweringen, balustrades en de brandwachtpost zijn afgewerkt met hetzelfde Accoya hout. Door te variëren in de dikte van de lamellen en hun onderlinge afstand, heeft de toren ondanks de grootte een verfijnde uitstraling. De kleur- en materiaalcombinatie van het hout en staal zorgt ervoor dat de toren zich goed voegt naar de natuurlijke omgeving.

Royaal zicht op de omgeving
Op 12 meter en 24 meter hoogte zijn er ruime uitzichtplatformen ontworpen, met borstweringen van verticale houten lamellen. Bovenin de toren is de post van de brandwacht te vinden op 30 meter hoogte. De comfortabele post is van alle gemakken voorzien en heeft een hoogwaardige afwerking. Het is de dagelijkse werkplek van de vrijwilligers van de Kalmthoutse Brandwacht. Boven de brandwachtpost staat de communicatiemast die reikt tot 42 meter hoogte. Binnenkort komen daar ook nog slimme camera’s bij die door middel van kunstmatige intelligentie automatisch bosbranden kunnen detecteren. Dit vult het werk van de vrijwillige Brandwacht aan. 

Jaar: 2022
Type: architectuur
Opdrachtgever: gemeente Kalmthout, Agentschap Natuur en Bos, Telecomoperator Astrid zijn de opdrachtgevende projectpartners.
Omvang: 42m hoog
I.s.m. Bureau Bouwtechniek en ABT
Status: uitgevoerd